راه كارهايي براي صادرات فناوری ها و محصولات صنعت پرداخت و بانکداری

راه كارهايي براي صادرات فناوری ها و محصولات صنعت پرداخت و بانکداری

در یاداشت قبلی توضیحاتی در رابطه با فرصت­های صادراتی محصولات و خدمات صنعت پرداخت و بنکداری در عراق و افغانستان مطرح شد. ولی در یادداشت پیشرو به بیان راه حل­هایی برای انجام صادرات محصولات و خدمات صنعت پرداخت و فینتک ایران پرداخته می­شود تا این موضوع پاسخی به مشکلات بیان شده در انتهای مطلب گذشته باشد.

راهکار اول: ایجاد کنسرسیوم صادراتی تخصصی

بازار پرداخت در کشورهای همسایه­ ایران، عموما محتاج محصول یا خدمات به شکل منفرد نیست؛ بلکه نیازمند زنجیره­ای از فعالیت­ها در حوزه پردازش داده، زیرساخت تجهیزات و نیروی انسانی و غیره است. از طرف دیگر ایجاد چرخه صادرات، تحقیق توسعه، نیازسنجی بازار هدف و صادرات مجدد به توان مالی و ارتباطات خوب نیاز دارد که شاید به سختی در قدرت یک شرکت و یا هولدینگ بگنجد. لذا محتمل است که کنسروسیوم­های صادراتی تخصصی صنعت پرداخت و فینک در ایران تشکیل شود تا بتواند با هم افزایی توان مالی و ارتباطات بین المللی، این هدف مهم را در بازه ­ی زمانی مناسبی طی کند. این کنسروسیوم­ها در ادامه سبدی از محصول و خدمات یک زنجیره ارزش را به مشتریان در کشورهای دیگر ارائه می­دهند. شایان ذکر است به­دلیل زمان­بر بودن اعتمادسازی در بازار هدف و مطابق سازی محصولات و خدمات با نیازهای این بازار، بسیاری از شرکت­ها توان خود را در مسیر صادرات از دست داده و در نقطه­ای با فاصله کم از عقد قرارداد و کسب موفقیت، از نفس می­افتند. در صنایع بالغ و خوش­فکر مانند تجهیزات پزشکی یا فناوری الکترونیکی نمونه­ های خوبی از ایجاد کنسرسیوم­ های تخصصی صادرات قابل رصد کردن است.

راهکار دوم: اهرم سازی ارتباطات و حمایت های دولتی برای شتابدهی صادرات

شرکت­های پرداخت و فینتک­ها برای کاهش ریسک مالی و تقویت توان ارتباطی می­توانند از کانون­ها و نهادهای دولتی حامی صادرات استفاده کنند. برای مثال جهت تامین مالی بسیاری از نهاد های دولتی، ارائه خدمات و تسهیلات به طور متعدد صورت می­گیرد؛ که نام چند مورد از آن­ها در ادامه این بخش ذکر شده است. شایان ذکر است که وجود تامین مالی ذیل یک برنامه توسعه لازمه مدیریت ریسک­های بازپرداخت به شکل احسن است. در غیر این صورت، تسهیلات به مثابه تامین مالی به عامل شکست تبدیل می­شود.

  • معاونت علمی و فناوری
  • صندوق های توسعه فناوری و تخصصی نوآوری
  • سازمان صنایع کوچک و متوسط
  • مراکز رشد و پارک های علم و فناوری
  • سازمان توسعه تجارت

سازمان­های دولتی توانایی فراهم کردن شبکه ارتباطی قوی را دارند. به عنوان مثال، سازمان توسعه تجارت شایستگی برگزاری نمایشگاه­ها و ارتباط با نهادهای خارجی را دارد. در این میان استفاده از راهنمایی­های رایزن بازرگانی ایران در کشورهای هدف بسیار مفید فایده است. گرچه در راستای ضعف مدیریت دولت، هرساله تعداد این رایزن­ها کمتر می­شود. در وبسایت سازمان توسعه تجارت آدرس ارتباطی با رایزن­ها درج شده که در تصویر زیر به شکل عمومی نمایش داده شده است.

در ضمن یادآوری، در حال حاضر میز مشاوره مربوط به کشورهای حلقه اول ایران در سازمان توسعه تجارت برپا است و می­توان از راهنمایی­های این افراد بهره مند شد.

راهکار سوم: صادرات خدمات نیروهای متخصص

در مقالات دیگری به خلاء وجود نیروهای متخصص در کشورهای حلقه اول ایران در حوزه صنعت پرداخت و فینتک اشاره شد. یکی از راه­های درآمدزایی در این حوزه، صادرات خدمات در قالب نیروهای متخصص است. این کار را می­توان به صورت دورکاری و در داخل ایران انجام داد به شکلی که وبسایت یا پلتفرم­هایی ایجاد شود که پروژه­ها از کشورهای دیگر گرفته و به متخصصین داخلی ارجاع گردد. به عبارت دیگر، در قالب این طرح می­توانند در کشورهای هدف نیازمندی نرم افزاری یا مغزافزاری مورد نیاز مانند طراحی و نوشتن یک اپلیکیشن یا نرم افزار تخصصی را در قالب پروژه­ای برونسپاری کنند و متخصصین فینتک در ایران این پروژه را انجام داده و در وبسایت یا پلتفرم به کارفرما انتقال دهند. از طرف دیگر، ایجاد موسسات تخصصی برای آماده­سازی نیروهای متخصص از سطح دولوپر تا متخصص کسب و کار و حتی مدیر محصول که با شرایط کشورهای هدف هماهنگ باشد، می­تواند یکی از دیگر راه­های صادرات خدمات فنی و مهندسی شود.

 یادآور می­شود شنیده­ها در ایران با حضور بیش از صد هزار تن از عراقی­های عزیز فقط در شهر تهران اشاره دارد که شاید در شرکت­های حوزه پرداخت نیز حاضر باشند و حتی بسیاری از عرب زبانان ایرانی و خارجی در ایران مقیم می­باشند که آماده حضور در کشورهای عربی و فعالیت به عنوان متخصص حوزه پرداخت هستند. به علاوه بسیاری از هم زبانان افغانستانی نیز در کشور تحصیل نموده­اند در صورت فعالیت در حوزه­ی فینتک و پرداخت می­توانند در امر صادرات خدمات مثمر ثمر باشند. در مورد سایر کشورها مانند ارمنستان، آذربایجان، تاجیکستان و غیره نیز چنین شرایط طلایی وجود دارد. مطمئنا ارائه خدمت متخصصان ایرانی به کشورهای هدف صرفا درآمدزایی در قالب یک پروژه نیست و می­تواند راهی برای کسب پروژه­ها و اطلاعات ­از بازارها در میان مدت و حتی کوتاه مدت باشد.

راهکار چهارم: به اشتراک گذاری تجربیات صادراتی فینتک ها در قالب کافه صادرات

یکی از خلاء­های بزرگ در حوزه صادرات فینتک کم بودن اطلاعات و دانش و الگوهای موفق و حتی اطلاعات در مورد فرصت­های بین المللی است. در این میان ایجاد دوره­های آموزشی توسط پیشکسوتان و پیشگامان صادرات فینتک و برگزاری جلسات بیان تجربیات چه به شکل رسمی و یا گفتگوهای صمیمی می­توانند کمک بزرگی در این موضوع باشد. حتی سطوح بالاتری از به اشتراک­گذاری اطلاعات در قالب برگزاری کارگاه صادرات، برگزاری فروم، انتشار نشریه و مجله در این حوزه می­تواند مفید واقع شود. متاسفانه سازمان­های دولتی در این خصوص فعال نیستند و در نتیجه باید بخش­های خصوصی با همت خود برای ایجاد چنین محفل­هایی به میدان عمل وارد شوند.

راهکار پنجم: صادرات از درب آموزش

یکی از راه­های زیرپوستی و ظریف صادرات، ایجاد خط آموزشی بین صنعت فینتک ایران و متخصصان و مدیران کشورهای هدف است. برگزاری تو­رهای علمی و تخصصی در صنعت پرداخت و فینتک برای فعالین بانک­های مرکزی، بانک­ها و PSP ها یا سایر شرکت­های مرتبط در کشورهای همسایه وکشورهای حلقه اول ایران بسیار ارزشمند بوده و می­تواند ذهنیت آن­ها از توانمندی­های نرم افزاری در حوزه کوربانکینگ، سوئیچ و موبایل پیمنت یا تجهیزات پرداختی مانند شبکه­های پوز، خودپرداز، کش اکسپتور و غیره را در ذهن آن­ها به صورت گسترده­تر تصویرسازی کند.

اضافه شدن این تورها به آموزش­های تخصصی و تطبیق یافته با توجه به نیازمندی­های آن­ها می­تواند بسته­ای ارزشمند باشد. گرچه ضعف در اجرا و فراگیر نبودن مفاهیم یا برجسته­سازی وجه تجاری، فروشی این دوره­ها می­تواند همه دستاوردها را به باد دهد. لذا پیشنهاد می­شود شرکت­ها به هیچ وجه به تنهایی وارد این حوزه نشوند. بسیاری از کشورهای همسایه از حمایت­های بین المللی بانک جهانی در زمینه نوسازی ساختار بانکی برخوردار هستند که خود می­تواند تسریع کننده این امر باشد.

راهکار ششم: شرکت نمایشگاه های کوچک و تخصصی

نمایشگاه­های حوزه پرداخت و فینتک در کشورهای حلقه اول ایران بسیار کوچک و تخصصی برگزار می­شود. به طوری که در افغانستان نمایشگاه حوزه پرداخت و بانکداری یک بار بیش­تر برگزار نشده ولی در عراق بیش از پنج بار و در دو نشست موازی در حوزه بانکی برگزار شده است. در چند دوره متوالی نیز یکی از نشست­ها در شهر بیروت برگزار گشت. در ترکیه چنین نشست­هایی به وفور دیده می­شود و بانک مرکزی ترکیه به خوبی از ظرفیت نشست­ها برای بازاریابی محصولات ترکیه­ای در کشورهای همسایه ما استفاده می­کند. لذا حضور در آن­ها می­تواند وجه شبکه سازی و برندینگ خوبی داشته باشد که در سطح حرفه­ای به یک پرتاب موشکی شباهت دارد. ملاحظات مربوط به تحریم­ها نیز با راهکارهای مشخص باید لحاظ شود که جزئیات این ملاحظات قابل بیان در این نوشتار نیست.

با کمک کلید واژه­های ذکر شده می­توان دو نشست تخصصی در عراق را یافت.

Iraq finance -Iraq banking forum

شایان ذکر است حضور با همراهي شريك محلي يا بين المللي در این نشست ها بسیار اثرگذار می­باشد.

زیرساخت راهکارها: فعالسازی بانک مرکزی و سازمان توسعه تجارت در حوزه صادرات فینتک

در مسیر شتابدهی صادرات و خدمات مرتبط با فینتک­ها و صنعت پرداخت نیاز­هایی به قوانین و حمایت­ها وجود دارد ولی از مهم­ترین موارد آن فعال شدن بانک مرکزی در تدوین مقرراتی است که انتقال مالی یا درآمد ارزی را بین ایران و کشورهای همسایه در بسترهای پرداخت الکترونیک قانونی می­نماید. در بخش بعد مواردی که باید توسط بانک مرکزی سریعا پیگیری شود درج شده است:

  1. آیین نامه ضد پولشویی برای صادرات خدمات پرداخت مرتبط با بانک مرکزی
  2. آیین نامه تسهیل صدور کارت یا حساب برای غیرایرانی ها مرتبط با بانک مرکزی
  3. آیین نامه فعالیت تجهیزات پرداخت شبکه شتاب در خارج از مرزها به ویژه برای پوز ، خودپرداز و درگاه پرداخت مرتبط با بانک مرکزی
  4. آیین نامه نحوه فعالیت حساب های چند ارزی مرتبط با بانک مرکزی
  5. آیین نامه و دستورالعمل استفاده از رمزارزها برای مبادلات بین کشورها

شرکت­های فینتک باید در قالب اتحادیه، سندیکا یا کنسرسیوم­هایی این وظایف و نیازمندی­های قانونی را به شکل مستقیم و یا با استفاده از نهادهای حامی دیگر به بانک مرکزی انتقال دهند تا حوزه بین الملل بانک مرکزی روی این موارد فعال شوند.

امید است که با همت سرمایه گذاران و شرکت­های معظم و نیروهای دغدغه­مند شبکه­ های ارزی و مالی کارآمدی در سطح بین المللی بین ایران و کشورهای حلقه اول ایران حاصل شود.